اسید استیک یخچالی

و اما اسید استیک یخچالی (Glacial Acetic Acid) که با نام‌های اسید اتانوئیک، متان کربوکسیلیک اسید و استیک اسید خالص نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین اسیدهای آلی در صنایع شیمیایی، داروسازی، غذایی، نساجی، پلیمر و آزمایشگاهی است که خانه ی شیمی و دارو آن را در تمامی گریدهای استاندارد از صنعتی تا آنالیزی و فوق‌خالص برای مشتریان محترم تأمین می‌نماید. اسید استیک یخچالی با فرمول CH3COOH و جرم مولکولی ۶۰.۰۵ گرم بر مول، مایعی شفاف، بی‌رنگ، با بوی بسیار تند، نافذ و مشخص سرکه (اما بسیار غلیظ‌تر و تحریک‌کننده‌تر) است که نقطه جوش ۱۱۸.۱ درجه سانتیگراد، نقطه ذوب ۱۶.۶ درجه سانتیگراد و چگالی ۱.۰۴۹ گرم بر میلی‌لیتر دارد. دلیل نامگذاری «یخچالی» یا «گلاسیال» این است که این ماده در دمای کمتر از ۱۶.۶ درجه سانتیگراد به صورت بلورهای یخ‌مانند سفید و جامد درمی‌آید که شبیه یخ است، بنابراین در فصول سرد سال یا در مناطق سردسیر، اسید استیک خالص به صورت جامد مشاهده می‌شود و برای مصرف باید ذوب گردد. مهم‌ترین ویژگی‌های اسید استیک یخچالی، قدرت اسیدی متوسط (pKa حدود ۴.۷۶)، قابلیت اختلاط کامل با آب و بسیاری از حلال‌های آلی، ماهیت خورندگی و تحریک‌کنندگی قوی در غلظت بالا، و توانایی تشکیل پیوندهای هیدروژنی قوی با خود و با سایر مولکول‌ها است. خانه ی شیمی و دارو، اسید استیک یخچالی را در گرید صنعتی با خلوص ۹۹ درصد (معادل ۹۹ درصد وزنی اسید استیک و حدود ۱ درصد آب) مناسب برای کاربردهای عمومی صنعتی مانند تولید استات‌ها، گرید نیمه آنالیزی با خلوص ۹۹.۵ درصد برای مصارف نیمه‌حساس، گرید آنالیزی (AR) با خلوص ۹۹.۸ درصد و کمترین میزان ناخالصی‌های آلدهیدها، کلریدها و فلزات سنگین برای سنتزهای شیمیایی معمولی، گرید HPLC با خلوص بالای ۹۹.۹ درصد و جذب UV بسیار پایین (به ویژه در طول موج‌های زیر ۲۵۰ نانومتر) برای کروماتوگرافی مایع به عنوان تنظیم‌کننده pH فاز متحرک، گرید مخصوص صنایع غذایی (Food Grade) که منطبق با استانداردهای FDA، اروپا و کدکس غذایی بوده و عاری از ناخالصی‌های سمی مانند فلزات سنگین و هیدرازین است برای مصارف صنایع غذایی، و گرید مخصوص صنایع دارویی (Pharma Grade) که منطبق با استانداردهای فارماکوپه ایالات متحده (USP) و اروپا (EP) می‌باشد و برای تولید مواد دارویی و ترکیبات داروسازی استفاده می‌شود، عرضه می‌نماید. حجم‌های موجود شامل بطری‌های ۵۰۰ میلی‌لیتری و یک لیتری شیشه‌ای یا پلاستیکی مقاوم (HDPE، پلی‌اتیلن با چگالی بالا که در برابر اسید استیک مقاوم است)، کنسترهای ۵ و ۲۰ لیتری پلاستیکی مخصوص اسیدها، بشکه‌های ۲۰۰ لیتری پلاستیکی یا فلزی با پوشش داخلی مقاوم به اسید (مانند اپوکسی یا پلی‌اتیلن) و در نهایت تانکرهای ۱۰۰۰ لیتری IBC و تانکرهای حمل و نقل جاده‌ای از جنس فولاد ضدزنگ یا پلاستیک تقویت‌شده برای مصارف عظیم صنعتی می‌شود. از نظر کاربردهای تخصصی، اسید استیک یخچالی یکی از متنوع‌ترین و پرمصرف‌ترین مواد شیمیایی در جهان است. مهم‌ترین و بزرگ‌ترین کاربرد آن (حدود ۷۵ درصد از مصرف جهانی) به عنوان ماده اولیه در تولید وینیل استات منومر (VAM) است که خود برای ساخت پلی‌وینیل استات (چسب چوب، رنگ‌های امولسیونی)، پلی‌وینیل الکل و پلی‌وینیل بوتیرال (واسط در شیشه‌های ایمنی چندلایه) استفاده می‌شود. دومین کاربرد بزرگ اسید استیک، تولید انیدرید استیک است که در سنتز سلولز استات (الیاف مصنوعی، فیلم عکاسی، فیلتر سیگار) و آسپرین و سایر داروهای استیله شده کاربرد دارد. در صنعت داروسازی، اسید استیک یخچالی به عنوان ماده اولیه برای تولید استامینوفن (پاراستامول)، آسپرین (استیلسالیسیلیک اسید)، سولفونامیدها، ویتامین‌ها (به ویژه ویتامین E و B1)، هورمون‌ها و بسیاری از داروهای دیگر استفاده می‌شود. همچنین در فرآیندهای خالص‌سازی و کریستالیزاسیون مواد دارویی و به عنوان تنظیم‌کننده pH در فرمولاسیون‌های دارویی مایع (شربت‌ها، قطره‌ها و محلول‌های تزریقی) کاربرد دارد. در صنعت پلیمر و پلاستیک، اسید استیک در تولید پلی‌اتیلن ترفتالات (PET - بطری‌های آب و الیاف پلی‌استر)، پلی�وینیل استات و پلی‌وینیل الکل نقش دارد. در صنایع غذایی، اسید استیک یخچالی پس از رقیق‌سازی شدید (به غلظت‌های ۴ تا ۸ درصد) به عنوان سرکه برای مصارف خانگی و صنعتی استفاده می‌شود و به عنوان تنظیم‌کننده اسیدیته (طعم‌دهنده ترش)، نگهدارنده طبیعی (ممانعت از رشد میکروب‌ها و باکتری‌ها در ترشی‌جات، سس‌ها و کنسروها)، و نیز در تولید آسانسیم (نوعی شیرین‌کننده رژیمی) به کار می‌رود. گرید غذایی اسید استیک در تولید نوشابه‌ها، آبمیوه‌ها، مرباها، ژله‌ها و سس‌های سالاد مجاز است و برچسب E260 را در فهرست افزودنی‌های غذایی دارد. در صنعت نساجی و رنگرزی، اسید استیک یخچالی برای تنظیم pH حمام‌های رنگرزی (به ویژه برای رنگ‌های اسیدی روی الیاف پشم، ابریشم و نایلون)، خنثی‌سازی قلیاییت پس از سفیدگری با هیدروژن پراکسید، و به عنوان عامل کواگولاسیون در تولید لاستیک و چسب استفاده می‌شود. در صنعت چاپ و عکاسی، اسید استیک در فرآیندهای تثبیت و شستشوی فیلم‌های عکاسی به عنوان جزئی از محلول‌های توقف (Stop Bath) برای متوقف کردن فرآیند ظهور و خنثی‌سازی قلیاییت به کار می‌رود. در آزمایشگاه‌های شیمی آلی و تجزیه، اسید استیک یخچالی یک معرف کلیدی است. از مهم‌ترین کاربردهای آزمایشگاهی آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: به عنوان حلال در واکنش‌های استریفیکاسیون با الکل‌ها برای تولید استرها، به عنوان کاتالیست و واکنش‌دهنده در واکنش‌های استیله کردن (مانند استیله کردن آمین‌ها و الکل‌ها با انیدرید استیک در حضور اسید استیک)، در واکنش‌های اکسیداسیون با کرومیک اسید، در تهیه بافرهای استات (بافر سدیم استات-اسید استیک با pH محدوده ۳.۶ تا ۵.۶) برای کروماتوگرافی و بیوشیمی، در واکنش‌های کربوکسیلاسیون، و در کروماتوگرافی مایع به عنوان اصلاح‌کننده pH فاز متحرک برای جداسازی ترکیبات اسیدی و بازی. همچنین اسید استیک یخچالی دوتریوم‌دار (CD3COOD) در طیف‌سنجی NMR برای حلال‌هایی که پروتون ندارند (مانند دیکلرومتان-d2) به عنوان مرجع و تنظیم‌کننده pH استفاده می‌شود. در صنایع متالورژی و آبکاری، از اسید استیک برای تمیزکاری و پولیش فلزات (به ویژه آلومینیوم، مس و برنج)، حذف زنگ‌زدگی و اکسیدها از سطوح فلزی، و در حمام‌های آبکاری به عنوان یک عامل کمپلکس‌کننده و تنظیم‌کننده pH به کار می‌رود. در صنایع آرایشی-بهداشتی، اسید استیک رقیق شده در تولید کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها و محصولات مراقبت از مو برای تنظیم pH و ایجاد حس نرمی و درخشندگی استفاده می‌شود. در صنایع چرم‌سازی، اسید استیک در فرآیندهای دباغی و آماده‌سازی چرم خام برای از بین بردن مواد آهکی و تنظیم pH به کار می‌رود. نکته بسیار مهم و حیاتی در مورد اسید استیک یخچالی، مسائل ایمنی و ماهیت خورندگی آن است. اسید استیک یخچالی یک ماده خورنده، سمی و اشتعال‌پذیر است. تماس مستقیم با پوست باعث سوختگی شدید شیمیایی، تاول‌های عمیق، بافت نکروزه و زخم‌های بسیار دردناک می‌شود که بهبودی آنها طولانی و دشوار است. تماس چشمی با حتی قطره بسیار کوچکی از اسید استیک یخچالی می‌تواند باعث سوختگی قرنیه، آسیب دائمی و نابینایی شود؛ در صورت تماس چشمی، شستشوی فوری و ممتد چشم با آب فراوان به مدت حداقل ۳۰ دقیقه و مراجعه اورژانسی به چشم‌پزشک الزامی است. استنشاق بخارات اسید استیک یخچالی باعث تحریک شدید مجاری تنفسی، سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه، ادم ریوی (تجمع مایع در ریه) و در غلظت‌های بالا خفگی و آسیب دائمی ریه می‌شود. بلعیدن اسید استیک یخچالی باعث سوختگی شدید دهان، گلو، مری و معده، درد شدید شکم، استفراغ خونی، شوک و حتی مرگ می‌شود. اسید استیک یخچالی با آب واکنش گرمازای شدید دارد (گرمای قابل توجهی تولید می‌کند)، بنابراین هنگام رقیق‌سازی باید حتماً اسید را به آب اضافه کرد (هرگز آب را به اسید اضافه نکنید) و به آرامی و با همزدن مداوم انجام شود تا از جوشش ناگهانی و پاشیده شدن اسید جلوگیری شود. اسید استیک یخچالی با اکسیدکننده‌های قوی (مانند پرمنگنات پتاسیم، پراکسید هیدروژن غلیظ، اسید نیتریک، کرومیک اسید و غیره) واکنش شدید و خطرناک داشته و می‌تواند منجر به آتش‌سوزی یا انفجار شود. اسید استیک یخچالی با بازهای قوی (مانند سود سوزآور، پتاس سوزآور) واکنش خنثی‌سازی شدید و گرمازا داشته که می‌تواند باعث جوشش و پاشش ماده شود. نقطه اشتعال اسید استیک یخچالی حدود ۳۹ درجه سانتیگراد است و بخارات آن با هوا تشکیل مخلوط انفجاری می‌دهد، بنابراین باید دور از شعله، جرقه و منابع حرارت نگهداری شود. برای انبارداری، ظروف اسید استیک باید از جنس مقاوم به اسید (HDPE، پلی‌پروپیلن، فولاد ضدزنگ ۳۱۶، شیشه) باشند و در جای خنک، خشک، دارای تهویه مناسب و دور از مواد ناسازگار (اکسیدکننده‌ها، بازهای قوی، پراکسیدها، نیترات‌ها و ...) نگهداری شوند. خانه ی شیمی و دارو تمام محموله‌های اسید استیک یخچالی را با رعایت کامل و دقیق استانداردهای حمل مواد خورنده، سمی و اشتعال‌پذیر، در بسته‌بندی‌های مقاوم به اسید، دربسته و دارای برچسب هشدار، همراه با برگه اطلاعات ایمنی کامل (MSDS) که نحوه نگهداری، اقدامات اولیه در تماس پوستی، چشمی و استنشاقی (شستشوی سریع با آب فراوان، عدم استفراغ در صورت بلع، مراجعه فوری به پزشک)، روش‌های اطفای حریق (پودر خشک، CO2، کف مخصوص اسید، از آب مستقیم به دلیل پاشیده شدن اسید و گسترش آتش با احتیاط استفاده شود)، و لزوم استفاده از وسایل حفاظت فردی کامل (دستکش مقاوم به اسید از جنس نئوپرن، نیتریل یا PVC ضخیم، عینک ایمنی شیشه‌ای با روکش ضد بخار، ماسک تنفری با فیلتر اسیدی، روپوش کامل و در محیط‌های بسته هوای فشرده مستقل) را شرح می‌دهد، همچنین گواهی آنالیز (CoA) با ذکر دقیق خلوص، اسیدیته، مقدار آب، آلدهیدها، کلریدها، سولفاتها، فلزات سنگین و ناخالصی‌های آلی فرار و برچسب‌های هشدار استاندارد GHS (خورنده شدید برای پوست و چشم، سمی در صورت بلع و استنشاق، بسیار اشتعال‌پذیر، خطر آسیب دائمی به چشم و پوست) تحویل می‌دهد. کارشناسان فنی خانه ی شیمی و دارو به خریداران محترم تأکید می‌کنند که کار با اسید استیک یخچالی حتماً در هود شیمیایی یا محیط کاملاً باز و دارای تهویه قوی انجام شود، از دستکش‌های مقاوم به اسید، عینک ایمنی و روپوش کامل استفاده گردد، محل کار دارای چشم‌شوی اضطراری (Emergency Eyewash) و دوش ایمنی (Safety Shower) باشد، و تمام کارکنان درگیر با اسید استیک آموزش کامل در مورد اقدامات اضطراری (کمک‌های اولیه) را دیده باشند. همچنین توصیه می‌شود بطری‌ها و ظروف حاوی اسید استیک یخچالی هرگز در دمای زیر ۱۶ درجه سانتیگراد نگهداری نشوند (ممکن است یخ بزنند و شیشه بشکند) و در صورت انجماد، ابتدا در دمای اتاق ذوب شده و سپس به آرامی باز شوند (فشار داخلی ممکن است بالا رفته باشد). چه به دنبال اسید استیک یخچالی برای تولید وینیل استات و پلیمرها در مقیاس صنعتی باشید، چه برای سنتز داروهایی مانند آسپرین و استامینوفن در گرید دارویی، چه برای صنایع غذایی و تولید سرکه، چه برای رنگرزی و نساجی، چه برای آزمایشگاه‌های آنالیز و بیوشیمی، و چه برای آبکاری و متالورژی، خانه ی شیمی و دارو با در اختیار داشتن موجودی کامل در تمامی گریدها و حجم‌ها و تیم فنی مجرب که بر خطرات و نکات ایمنی این ماده خورنده تسلط کامل دارند، آماده ارائه مشاوره تخصصی رایگان، قیمت رقابتی و ارسال سریع و ایمن با رعایت کلیه مقررات حمل اسیدها و مواد خورنده به سراسر کشور است. کافی است نیاز خود را با کارشناسان ما در میان بگذارید تا مناسب‌ترین گرید و حجم را متناسب با فرآیند خاص شما پیشنهاد دهند.