دی متیل فرمامید (DMF)

و اما دی‌متیل‌فرمآمید (DMF) که با نام‌های N,N-دی‌متیل‌فرمآمید و دی‌متیل آمید اسید فرمیک نیز شناخته می‌شود، یکی از قدرتمندترین و پرکاربردترین حلال‌های قطبی غیرپروتیک (Aprotic Polar Solvent) در صنایع شیمیایی، داروسازی، پلیمر و نساجی است که خانه ی شیمی و دارو آن را در تمامی گریدهای استاندارد از صنعتی تا آنالیزی و فوق‌خالص برای مشتریان محترم تأمین می‌نماید. دی‌متیل‌فرمآمید با فرمول HCON(CH3)2 و جرم مولکولی ۷۳.۰۹ گرم بر مول، مایعی شفاف، بی‌رنگ تا مایل به زرد کمرنگ (در خلوص پایین‌تر)، با بوی مشخص ماهی‌مانند یا آمینی است که نقطه جوش نسبتاً بالای ۱۵۳ درجه سانتیگراد، نقطه ذوب منفی ۶۱ درجه و چگالی ۰.۹۴۴ گرم بر میلی‌لیتر دارد. مهم‌ترین ویژگی‌های دی‌متیل‌فرمآمید که آن را به یکی از حلال‌های بی‌نظیر تبدیل کرده است، ثابت دی‌الکتریک بسیار بالا (۳۶.۷)، قدرت حل‌کنندگی استثنایی برای طیف وسیعی از ترکیبات قطبی، یونی و حتی بسیاری از پلیمرهای با وزن مولکولی بالا، نقطه جوش بالا که امکان انجام واکنش‌ها در دماهای مرتفع را بدون نیاز به راکتورهای تحت فشار فراهم می‌کند، و قابلیت اختلاط کامل با آب و اکثر حلال‌های آلی است. خانه ی شیمی و دارو، دی‌متیل‌فرمآمید را در گرید صنعتی با خلوص ۹۹ درصد مناسب برای فرآیندهای تولید الیاف مصنوعی و چسب‌سازی، گرید نیمه آنالیزی با خلوص ۹۹.۵ درصد برای کاربردهای عمومی، گرید آنالیزی (AR) با خلوص ۹۹.۸ درصد و کمترین میزان ناخالصی‌های آمینی و آبی برای سنتزهای شیمیایی معمول، گرید HPLC با خلوص بالای ۹۹.۹ درصد و جذب UV بسیار پایین برای کروماتوگرافی مایع به ویژه در آنالیزهای پپتیدها و پروتئین‌ها، گرید مخصوص صنایع دارویی (Pharma Grade) با خلوص بسیار بالا و منطبق با استانداردهای فارماکوپه و با کنترل دقیق ناخالصی‌های سمی مانند دی‌متیل‌آمین، و در نهایت دی‌متیل‌فرمآمید فوق‌خشک (Extra Dry) با رطوبت کمتر از ۵۰ پی‌پی‌ام (و حتی کمتر از ۳۰ پی‌پی‌ام) برای واکنش‌های حساس به آب مانند واکنش‌های آلی فلزی، پلیمریزاسیون‌های حساس و سنتز پپتیدها عرضه می‌نماید. حجم‌های موجود شامل بطری‌های ۵۰۰ میلی‌لیتری و یک لیتری شیشه‌ای یا HDPE مقاوم، کنسترهای ۵ و ۲۰ لیتری، بشکه‌های ۲۰۰ لیتری فلزی با پوشش داخلی مخصوص و در نهایت تانکرهای ۱۰۰۰ لیتری IBC برای مصارف صنعتی بزرگ می‌شود. از نظر کاربردهای تخصصی، مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کاربرد دی‌متیل‌فرمآمید در صنعت نساجی و تولید الیاف مصنوعی به عنوان حلال اصلی در فرآیند ریسندگی مرطوب برای تولید الیاف آکریلیک (پلی‌اکریلونیتریل)، الیاف پلی‌اورتان و الیاف اسپندکس است، زیرا DMF قدرت حل کردن این پلیمرهای مقاوم را بدون تخریب آنها دارد و سپس به راحتی با آب یا بخار آب از الیاف خارج می‌شود. در صنعت پلیمر و پلاستیک، دی‌متیل‌فرمآمید حلال بسیار خوبی برای پلی‌اکریلونیتریل (PAN)، پلی‌وینیل کلراید (PVC)، پلی‌استایرن، پلی‌یورتان‌های ترموپلاستیک، پلی‌آمیدها (نایلون) و بسیاری از رزین‌های اپوکسی و آکریلیک است و در ساخت غشاهای پلیمری برای فرآیندهای تصفیه آب (اسمز معکوس، اولترافیلتراسیون) و جداسازی گازها کاربرد گسترده دارد. در صنعت داروسازی، دی‌متیل‌فرمآمید یکی از حلال‌های کلیدی در سنتز پپتیدها (به ویژه در سنتز فاز جامد پپتیدها - SPPS) است، زیرا توانایی حل کردن رزین‌ها، اسیدهای آمینه محافظت شده و معرف‌های جفت‌کننده مانند HOBt، HATU و DCC را دارد. همچنین DMF در سنتز بسیاری از ترکیبات دارویی پیچیده مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، ضدویروس‌ها و داروهای ضدسرطان به عنوان حلال واکنش‌هایی مانند اسیلاسیون، آلکیلاسیون و واکنش‌های جفت شدن کاتالیستی استفاده می‌شود. در آزمایشگاه‌های شیمی آلی، دی‌متیل‌فرمآمید یک حلال محبوب برای واکنش‌های SN2 (جانشینی هسته‌دوستی)، واکنش‌های SNAr در حلقه‌های آروماتیک فعال شده با گروه‌های الکترون‌کشنده، واکنش‌های ویلسمایر-هاک (فرمیلاسیون ترکیبات آروماتیک)، واکنش‌های میتسونوبو و بسیاری از تبدیل‌های دیگر است. در صنعت تولید چسب‌ها و پوشش‌ها، DMF به عنوان حلال در تولید چسب‌های پلی‌یورتانی با استحکام بالا، چسب‌های صنعتی برای اتصال پلاستیک به فلز و چسب‌های مورد استفاده در صنایع خودروسازی و هوافضا به کار می‌رود. در صنعت الکترونیک و ساخت نیمه‌هادی‌ها، از دی‌متیل‌فرمآمید به عنوان حلال در فرآیندهای لایه‌نشانی و به عنوان پاک‌کننده قوی برای حذف باقیمانده‌های پلیمری و رزین‌ها از روی ویفرها و بردهای مدار چاپی استفاده می‌شود. در صنایع شیمیایی و پتروشیمی، DMF به عنوان یک حلال انتخابی در فرآیند استخراج بوتادین و ایزوپرن از جریان‌های C4 پتروشیمی و همچنین در خالص‌سازی هیدروکربن‌های آروماتیک کاربرد دارد. در صنعت پوشش‌دهی فلزات و آبکاری، از دی‌متیل‌فرمآمید به عنوان حلال در حمام‌های آبکاری و به عنوان یک عامل کمپلکس‌کننده در رسوب‌دهی الکتروشیمیایی فلزات استفاده می‌شود. در تولید فیلم‌های نازک پلیمری برای سلول‌های خورشیدی و دیودهای آلی نورگسیل (OLED)، DMF یکی از حلال‌های اصلی برای لایه‌نشانی محلولی پلیمرهای رسانا و نیمه‌رسانا محسوب می‌شود. نکته بسیار مهم در مورد دی‌متیل‌فرمآمید، مسائل ایمنی و بهداشتی آن است. DMF به عنوان یک ماده نسبتاً سمی و محتمل به سرطان‌زایی برای انسان (گروه 2B توسط IARC) طبقه‌بندی می‌شود و مهم‌ترین نگرانی در مورد آن، سمیت کبدی است. استنشاق طولانی‌مدت یا تماس مکرر پوستی با DMF می‌تواند باعث آسیب شدید کبدی، هپاتیت شیمیایی، افزایش آنزیم‌های کبدی، یرقان، تهوع، استفراغ، درد شکم، سوء هاضمه و در موارد شدید نارسایی کبد شود. همچنین DMF به راحتی از طریق پوست جذب می‌شود و اثرات سیستمیک ایجاد می‌کند، بنابراین دستکش‌های معمولی لاتکس یا نیتریل محافظت کافی در برابر DMF ندارند و باید از دستکش‌های مخصوص مقاوم به حلال مانند دستکش‌های ویتون (Viton) یا دستکش‌های چندلایه مخصوص استفاده کرد. DMF همچنین می‌تواند باعث تحریک چشم، پوست و دستگاه تنفسی شود. جالب است بدانید که مصرف همزمان الکل با مواجهه با DMF، اثرات سمی کبدی را به شدت افزایش می‌دهد، زیرا متابولیسم DMF و الکل هر دو در کبد با آنزیم‌های مشابهی انجام می‌شود و تداخل دارویی ایجاد می‌کنند. DMF اشتعال‌پذیر است (نقطه اشتعال ۵۸ درجه سانتیگراد) اما به اندازه حلال‌هایی مانند استون یا اتر خطرناک نیست، هرچند بخارات آن در دمای بالا با هوا تشکیل مخلوط انفجاری می‌دهد. در تماس با اکسیدکننده‌های قوی و برخی اسیدهای قوی، DMF می‌تواند واکنش شدید و انفجاری نشان دهد. خانه ی شیمی و دارو تمام محموله‌های دی‌متیل‌فرمآمید را با رعایت کامل استانداردهای حمل مواد شیمیایی سمی و خطرناک، در بسته‌بندی‌های دربسته و مقاوم، همراه با برگه اطلاعات ایمنی کامل (MSDS) که نحوه نگهداری (در جای خنک، خشک، دور از نور مستقیم و اکسیدکننده‌ها)، علائم مسمومیت کبدی، اقدامات اولیه در صورت تماس پوستی (شستشوی کامل با آب و صابون به مدت حداقل ۱۵ دقیقه) و لزوم انجام آزمایشات دوره‌ای آنزیم‌های کبدی برای افراد در تماس شغلی را شرح می‌دهد، همچنین گواهی آنالیز (CoA) با ذکر دقیق خلوص، مقدار آب، اسیدیته و ناخالصی‌های دی‌متیل‌آمین و برچسب‌های هشدار استاندارد GHS (مضر در صورت بلع و استنشاق، احتمال آسیب به کبد، تحریک‌کننده پوست و چشم) تحویل می‌دهد. کارشناسان فنی خانه ی شیمی و دارو به خریداران محترم توصیه می‌کنند که کار با DMF حتماً در هود شیمیایی با تهویه قوی انجام شود، از دستکش‌های تخصصی مقاوم (ویتون یا دستکش‌های چندلایه مخصوص DMF) و عینک ایمنی استفاده گردد، هرگز از DMF بدون تهویه مناسب و به خصوص در فضاهای بسته استفاده نشود و افرادی که سابقه بیماری کبدی دارند، تا حد امکان از تماس با این حلال اجتناب کنند. چه به دنبال دی‌متیل‌فرمآمید برای تولید الیاف آکریلیک در مقیاس صنعتی باشید، چه برای سنتز پپتیدها در گرید دارویی، چه برای ساخت غشاهای پلیمری، چه برای واکنش‌های سنتز آلی در آزمایشگاه و چه برای کاربردهای الکترونیک و OLED، خانه ی شیمی و دارو با در اختیار داشتن موجودی کامل در تمامی گریدها و حجم‌ها و تیم فنی مجرب که بر خطرات و نکات ایمنی هر محصول تسلط کامل دارند، آماده ارائه مشاوره تخصصی رایگان، قیمت رقابتی و ارسال سریع و ایمن به سراسر کشور است. کافی است نیاز خود را با کارشناسان ما در میان بگذارید تا مناسب‌ترین گرید و حجم را با توجه به فرآیند خاص شما پیشنهاد دهند.